• Jochem van den Broek en Bas Krikke winnen brons op 53e Internationale Chemieolympiade

    Jochem van den Broek en Bas Krikke winnen brons op 53e Internationale Chemieolympiade

    Bronzen medailles voor Jochem van den Broek uit Eindhoven van het Lorentz Casimir Lyceum in Eindhoven en voor Bas Krikke uit Vught van het Gymnasium Beekvliet in Sint-Michielsgestel tijdens de 53e Internationale Chemieolympiade (IChO). Mitchell Rikken uit Arnhem van het Lyceum Elst en Max van Hest uit Berkel-Enschot van het Odulphuslyceum in Tilburg vielen helaas buiten de prijzen. De olympiade werd gehouden van 25 juli tot en met 2 augustus en georganiseerd door Kindai University in Osaka, de plaats waar het chemisch onderzoek in Japan is gestart. Ook in 2010 werd de IChO georganiseerd door Japan. Er deden dit jaar 84 landen mee met 312 leerlingen. Het thema was: “Chemistry! It’s Cool!”. De olympiade werd gewonnen door Shu Yang uit China. Nummer twee werd Zhangyi Huang eveneens uit China.

    Het team
    Het Nederlandse team heeft met tweemaal brons een mooi resultaat neergezet. Zeker ook in het licht van de beperkte voorbereidingsmogelijkheden op school en het ontbreken van de internationale practicumtoets waarop Nederlandse leerlingen over het algemeen beter scoren dan op het theoretische deel. De online colleges gegeven door oud-deelnemers aan de IChO en de meerdaagse stoomcursus scheikunde op de Rijksuniversiteit Groningen hebben hun vruchten afgeworpen bij het behalen van deze olympische bronzen plakken.
    De leerlingen die Nederland vertegenwoordigden werden geselecteerd tijdens de 42e Nationale Scheikundeolympiade (NSO) waaraan dit jaar ondanks de gedeeltelijke schoolsluitingen toch ca. 2500 leerlingen hebben deelgenomen. Alle toetsen (met antwoorden) van de 42e NSO kun je hier downloaden.

    Olympische wedstrijd(en) in Japan
    De Olympische (sport)Spelen zijn nu in Tokio aan de gang, maar, vanwege de wereldwijde coronacrisis, konden helaas de Olympische (chemie)Spelen daar niet fysiek gehouden worden. Reizen en samenkomen met grote groepen niet gevaccineerde jongeren zou nu niet veilig en verantwoord zijn.
    Daarom werd de IChO nu voor het tweede jaar op rij volledig remote gehouden. Dat wil zeggen dat de leerlingen de toets op papier maakten op een locatie in het thuisland, maar de discussies over de opgaven, het vertalen, modereren en nakijken gebeurde online. Een proces waarbij in Nederland ook oud-olympiërs werden ingeschakeld.

    Openingsceremonie
    De openingsceremonie was livestream te volgen, en hier terug te kijken. De minister van onderwijs van Japan, Hagiuda Koichi, benadrukte dat chemie een essentiële rol speelt in de strijd tegen COVID-19 door de ontwikkeling van vaccins, PCR- en antigeentesten en de zoektocht naar een geschikt medicijn om de ziekte te behandelen. De deelnemers aan deze olympiade zijn in potentie de probleemoplossers van de toekomst. De Japanse Nobelprijswinnaar (2019) Akira Yoshino voegde daaraan toe dat chemie een sleutelrol speelt bij het milieubewust omgaan met natuurlijke bronnen, de energietransitie en het bewaken van de wereldgezondheid. Jullie, deelnemers aan deze olympiade en toekomstige leiders op nationaal en internationaal niveau, zullen bij de zorg hiervoor een belangrijke rol spelen.

    De toets
    Helaas nu voor het tweede jaar op rij geen practicum, maar alleen een theorietoets. Die bestond uit negen opgaven met 50 deelvragen. Er werd onder andere aandacht besteed aan de opslag en het transport van waterstof met behulp van metalen. Daarnaast moesten de leerlingen de temperatuur berekenen van de aardatmosfeer in een ver verleden door middel van isotopenonderzoek aan fossiel plankton. Ook moesten ze de spanning berekenen van een batterij op de top van de berg Fuji. Verder waren er veel vragen over ingewikkelde organische moleculen en hun ruimtelijke structuren.
    Jochem van den Broek zei na afloop van de toets: “Ik vond de toets pittig, omdat er over veel verschillende onderwerpen binnen de scheikunde vragen werden gesteld op universitair niveau en omdat de 5 uur die we voor de toets hadden toch veel te kort was om hem helemaal af te krijgen.”
    Bas Krikke zie hierover: “De toets was erg moeilijk maar dat maakte het alleen maar leuker als je het antwoord op een vraag wist. De trainingsdagen op de RUG hebben daarbij geholpen, vooral op het vlak van organische chemie merkte ik daarna dat ik de reactiemechanismen veel beter begreep en ook zelf kon bedenken”.

    De opgaven die voor de practicumtoets ontwikkeld waren werden in een virtual reality omgeving getoond en zijn hierna ook openbaar gemaakt zodat iedereen die op een later moment nog eens uit kan voeren. De theorietoets van deze 53e Internationale Chemieolympiade kun je hier downloaden.

    Online interactief programma
    Tussen de openings- en slotceremonie konden de leerlingen deelnemen aan verschillende online activiteiten, zoals virtuele rondleidingen in Himeji Castle en andere werelderfgoed tempels en heiligdommen in de regio Kansai. Ze bekeken ook de normaal niet voor publiek toegankelijke restauratiewerkzaamheden van een oud Boeddhabeeld. Ze bezochten ook SPring-8, 's werelds grootste synchrotron stralingsfaciliteit.
    Om de online contacten tussen de deelnemers te verbeteren kregen ze allemaal een eigen avatar.

    Slotceremonie en prijsuitreiking
    De slotceremonie en prijsuitreiking waren online te volgen, en hier terug te kijken. Het was een mooie virtual reality bijeenkomst, waarin de leerlingen, gerepresenteerd door een zelf vormgegeven en goed gelijkende avatar, in het middelpunt werden geplaatst.
    De vicepresident van de IChO in Japan, Kyohei Takahashi, zei dat de deelnemers aan deze olympiade met hun chemische kennis en mogelijkheden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het verwezenlijken van de 17 Sustainable Development Goals opgesteld door de Verenigde Naties. Hij feliciteerde uitdrukkelijk alle deelnemers met hun resultaat, edel metaal of niet, toppers zijn jullie allemaal.

    De Nederlandse leerlingen werden begeleid door Kees Beers, Martin Groeneveld (Lorentz Casimir Lyceum), Dick Hennink, Marijn Jonker (RUG) en Emiel de Kleijn (SLO).
    In 2022 wordt de 54e IChO gehouden in Tianjin (China).

    Over de scheikundeolympiade
    De nationale scheikundeolympiade is een initiatief van SLO. Het evenement wordt ondersteund door het ministerie van OCW, de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie, de Nederlandse Vereniging voor het Onderwijs in de Natuurwetenschappen, Gymnasium Beekvliet (Sint-Michielsgestel), Lorentz Casimir Lyceum (Eindhoven), Radboud Universiteit, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit van Amsterdam, Vrije Universiteit, Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, Willibrord Gymnasium (Deurne), de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging en ChemistryNL/Topsector Chemie.
    Texas Instruments, Uitgeverij Malmberg, Uitgeverij Noordhoff en Wetenschap in Beeld stellen prijzen beschikbaar.

    Volg ScienceMakers online en blijf op de hoogte. #SMANL

    Door heel Nederland vinden elk jaar wedstrijden plaats op het gebied van wetenschap, technologie en maken. De meest ingewikkelde berekeningen, geniale ontdekkingen, briljante uitvindingen, toffe ideeën en bijzondere concepten komen één keer per jaar samen. Alle winnaars van deze wedstrijden worden dan namelijk namens Nederland gehuldigd tijdens de ScienceMakers Awards.